Onze collectieve geschiedenis in Nederland

Bestel nu
Bestel nu
Contact ons

Burgemeester Mirjam van ‘t Veld opent de fototentoonstelling ’50 jaar arbeidsmigratie in Nederland’ in Almelo

mirjam van t veld burgemeester Almelo

In de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw ontstond er in Nederland een groot gebrek aan arbeidskrachten. Nadat men eerst (gast)arbeiders uit landen als Italië, Spanje, Joegoslavië, Griekenland en Turkije had aangetrokken, kwam er eind jaren zestig een stroom van arbeiders uit Marokko op gang. Zo gingen zij bij Fordfabriek, Schepenfabriek en in Almelo in de spinnerijen en weverijen werken. Zonder hen was de Nederlandse economie nooit zo sterk geworden als dat die nu is.

De grote culturele verscheidenheid van het hedendaagse Nederland is in deze periode geworteld. De identiteit en stadscultuur van  Almelo, Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en Utrecht zijn hierdoor gevormd met het arbeidsverleden. Dat zien we terug in hoe ze wonen, het familieleven, het taalgebruik en de sociaal-culturele diversiteit. In december 2022 telde gemeente Almelo 73.945 inwoners, waarvan 39,5% westers, 24,9% overig, 29,1% (Turkije) 6,4(overig niet westers).

Project ’50 jaar arbeidsmigratie in Nederland’
Sahin Yildirim, initiatiefnemer van het project: “In de jaren zestig werd nog gedacht dat gastarbeiders weer terug zouden gaan naar hun land van herkomst, het zou niet permanent zijn. Uiteindelijk besloten velen zich permanent in Nederland vestigen. Ons doel met dit unieke project diverse groepen mensen, westers en niet-westers, gelovig, niet gelovig etc. bij elkaar te brengen, wederzijdse cultuurinteresses opwekken en dialoog te bevorderen. We willen daarnaast onze collectieve geschiedenis in Nederland vastleggen en overdragen aan nieuwe generatie. Hiermee willen wij enerzijds discriminatie en racisme verminderen en  kansengelijkheid en dialoog bevorderen en anderzijds migratie educatie onderdeel maken van het Nederlands onderwijs systeem.”

Fototentoonstelling
Voor de fototentoonstelling zijn er in totaal 50 mensen (gastarbeiders uit Spanje, Italië, Griekenland, Turkije en Marokko en hun autochtone Nederlandse collega’s, werkgevers, buren, tolken, docenten en niet te vergeten vrijwilligers van de kerken) professioneel gefotografeerd.

Daarnaast is er landelijk een campagne gestaart om de spullen/documenten van de gastarbeiders en hun werkgevers (zoals bijvoorbeeld een dag schrift, werkschoenen, werkcontract,  koffers, paspoorten, werkkleding etc.) te verzamelen. De goederen zullen in bruikleen worden tentoon gesteld als onderdeel van de expositie.

De tentoonstelling wordt op 21 maart 2024 om 19.30 uur feestelijk door burgemeester Mirjam van ’t Veld in de bibliotheek Almelo geopend.

Atlas Cultureel Centrum nodigt u van harte uit voor de feestelijke opening van de fototentoonstelling ’50 jaar arbeidsmigratie in Nederland’ in Almelo.

WILT U MEER WETEN OVER ONZE COLLECTIEVE GESCHIEDENIS IN NEDERLAND? BESTEL DAN ONDERSTAANDE BOEKEN:

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Titel: Een halve eeuw in Nederland

Ondertitel: De Marokkaanse arbeidsmigratie in 50 verhalen van Marokkaanse gastarbeiders en Nederlanders
Auteurs: Sahin Yildirim, Ineke van der Valk en Hanina Ajarai
ISBN: 978-90-80715-12-7
Aantal pagina’s : 284 pagina’s (met illustraties)

Prijs: € 23,99 (Gratis verzending)

Bestel via: www.eenhalveeeuwinnederland.nl

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Titel: 50 jaar 50 verhalen

Ondertitel: De Turkse arbeidsmigratie in 50 verhalen van Turkse gastarbeiders en Nederlanders
Auteur: Sahin Yildirim
ISBN: 978-90-80715-10-3
Aantal pagina’s : 245 pagina’s (met illustraties)

Prijs: € 19,99 (Gratis verzending)

Bestel via: www.vijftigjaarturkeninnederland.nl/

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Titel: Grenzeloze liefdes

Ondertitel: De verhalen van 24 gemengde stellen uit verschillende culturen
Auteurs: Sahin Yildirim, Yvette Kopijn, Daniela Tasca  en Laura Schalkwijk
ISBN: 978-90-903141-9-8
Aantal pagina’s : 165 pagina’s (met illustraties)

Prijs: € 19,99 (Gratis verzending)

Bestel via: www.grenzelozeliefdes.nl

Marokko

Mohamedi El Banihiati naar de Bemuurde Weerd voor een ontmoeting

Met een groot pak onder de arm komt Mohamedi El Banihiati naar de Bemuurde Weerd voor een ontmoeting met zijn oude werkgevers Arnold en John Schat van bakkerij Do Schat. Samen kijken ze naar een filmfragment over de bakkerij in het begin van de jaren zeventig, toen daar veel gastarbeiders werkten. El Banihiati was hun eerste buitenlandse werknemer.

Leuke herinneringen worden opgehaald. Hoe hij begon als schoonmaker, al snel in de bakkerij gebak stond te maken en een eigen wijk kreeg om brood te bezorgen. El Banihiati vond bij hen niet alleen een baan, maar kon ook wonen boven de zaak. Een schilderij “de bakkerij” van Anton Pieck, dat daar hing heeft hij al die jaren bewaard. Hij wil het nu weer terug geven aan de familie Schat.

Turkije

Van arbeider tot politicus

Necati Genç (1932, Gümüşhane) werkte als medisch officier in Turkije. Tijdens zijn dienstplicht in Erzurum won hij medailles met skiwedstrijden. Zijn vader werkte als ambtenaar bij een postkantoor. Hij wilde graag studeren, maar kon geen studiebeurs krijgen. In Ankara volgde hij een vierjarige medische opleiding.

De avontuurlijke Necati Genç is waarschijnlijk de allereerste Turkse migrant in Nederland. Hij kwam in 1959 in Nederland wonen nadat hij vier jaar met een vrachtschip landmijnen naar Amerika, Canada, Engeland en Duitsland had gebracht. Genç was bovendien de eerste Turkse tolk en maatschappelijk medewerker in Nederland.

Burgemeester Mirjam van ‘t Veld opent de fototentoonstelling ’50 jaar arbeidsmigratie in Nederland’ in Almelo

Gastarbeiders uit Griekenland

Met de komst van Griekse gastarbeiders in de jaren zestig begon de Griekse gemeenschap pas echt te groeien. In 1966 sloten de Nederlandse en Griekse regering een wervingsverdrag, waarna Nederlandse bedrijven in Griekenland arbeiders konden werven. In de praktijk gebeurde dat overigens al vanaf 1961. Bedrijven zoals de Staatsmijnen, Royal Sphinx (Maastricht), de garenspinnerij NYMA (Nijmegen) en De Vries Robbé (Gorinchem) trokken toen op eigen initiatief naar Griekenland. Bovendien hadden België (1957) en Duitsland (1960) al eerder een officieel verdrag getekend, waardoor er ook een migratie van Grieken uit die landen naar Nederland op gang kwam. Wanneer het werk in de Belgische mijnen te zwaar werd, zocht men vlak over de grens naar betere omstandigheden.

Een grote concentratie Grieken ontstond in Utrecht, waar zij naar verhouding oververtegenwoordigd zijn. In de loop van de jaren zeventig openden de eerste Griekse restaurants hun deuren. Het land werd steeds populairder als vakantiebestemming, wat hun populariteit in Nederland deed toenemen.De meerderheid van de Grieken in Nederland komt uit de noordelijke gebieden Macedonië en Tracië. Alleen in de havenstad Rotterdam wonen ook Grieken van de eilanden en van de Peloponnesos. In de jaren zestig steeg het aantal Grieken door de arbeidsmigratie, totdat de oliecrisis daar een eind aan maakte.

Vanwege de toetreding van Griekenland tot de EU (1981) konden Grieken vanaf 1988 gebruikmaken van het vrije arbeidsverkeer van werknemers. Als gevolg daarvan neemt hun aantal in Nederland vanaf het einde van de jaren tachtig weer toe. In 2010 woonden er 14.241 Grieken in Nederland.

Algerije

Van arbeider tot politicus

Gino Scalzo gaat in 1963 aan de slag in de Nederlandse Kabelfabriek (N.K.F.) in Delft. Zijn broer werkt daar dan al.
Gino wordt op 26 april 1941 in de provincie Palermo op Sicilië geboren. Zijn vader heeft een boerenbedrijf. Als jonge man werkt Gino in de boerderij en in de bouw. Hij komt in Delft terecht na een moeilijke periode van werk en verblijf in Zwitserland en Duitsland.

Scalzo heeft zich op politiek en sociaal front altijd ingezet voor de zwakkeren in de samenleving, niet alleen voor migrantengroepen. Als in 1986 migranten voor de gemeenteraad mogen stemmen, wordt hij gevraagd zich kandidaat te stellen. Hij twijfelt. Hij heeft een voltijdbaan bij de NKF en daarnaast is hij landelijk voorzitter van de FILEF (Federazione Italiani Emigrati e Famiglie), lid van de Districtsraad en de Bondsraad, voorzitter van de bedrijfsledengroep FNV, lid van het landelijke adviesorgaan voor minderheden van de Industriebond en lid van de Commissie etnische groepen.

Daarnaast zit hij in een commissie die het partijbestuur en Tweede Kamerleden van de PvdA adviseert en in de begeleidingscommissie van de Sociale Raadslieden, een adviesorgaan van B&W in Delft.
Na 14 jaar raadslid te zijn geweest en met de komst van zijn eerste kleinkind in 2000, stopt Scalzo met het gemeenteraadswerk. Tot op de dag van vandaag is hij maatschappelijk betrokken.

Italie

Van arbeider tot politicus

Gino Scalzo gaat in 1963 aan de slag in de Nederlandse Kabelfabriek (N.K.F.) in Delft. Zijn broer werkt daar dan al.
Gino wordt op 26 april 1941 in de provincie Palermo op Sicilië geboren. Zijn vader heeft een boerenbedrijf. Als jonge man werkt Gino in de boerderij en in de bouw. Hij komt in Delft terecht na een moeilijke periode van werk en verblijf in Zwitserland en Duitsland.

Scalzo heeft zich op politiek en sociaal front altijd ingezet voor de zwakkeren in de samenleving, niet alleen voor migrantengroepen. Als in 1986 migranten voor de gemeenteraad mogen stemmen, wordt hij gevraagd zich kandidaat te stellen. Hij twijfelt. Hij heeft een voltijdbaan bij de NKF en daarnaast is hij landelijk voorzitter van de FILEF (Federazione Italiani Emigrati e Famiglie), lid van de Districtsraad en de Bondsraad, voorzitter van de bedrijfsledengroep FNV, lid van het landelijke adviesorgaan voor minderheden van de Industriebond en lid van de Commissie etnische groepen.

Daarnaast zit hij in een commissie die het partijbestuur en Tweede Kamerleden van de PvdA adviseert en in de begeleidingscommissie van de Sociale Raadslieden, een adviesorgaan van B&W in Delft.
Na 14 jaar raadslid te zijn geweest en met de komst van zijn eerste kleinkind in 2000, stopt Scalzo met het gemeenteraadswerk. Tot op de dag van vandaag is hij maatschappelijk betrokken.

Spanje

Spaanse arbeiders 50 jaar in Nederland

Vanaf de jaren ’50 kwamen de eerste gastarbeiders uit Spanje naar Nederland. De Spaanse migranten kwamen vanwege economische redenen maar bij een flink aantal speelde ook politieke redenen een rol. De meesten gingen naar Frankrijk, maar spoedig waren zij ook in Nederland te vinden. Daar werden zij vooral door grote bedrijven geworven, zoals Hoogovens vanaf 1958, in de mijnen, bij Philips Eindhoven, de Twentse textielindustrie, in de Rotterdamse havens en bij de Demka in Utrecht.

Het Franco-regime

In Spanje had Franco met zijn fascistische Falange-beweging zich stevig gevestigd. Hij werd actief gesteund door de Rooms-katholieke kerk. In de context van van de Koude Oorlog streed Spanje ook tegen het communisme. Er werden vier belangrijke Amerikaanse militaire bases in Spanje gevestigd. In feite was deze dictatuur hiermee een soort lid van de NATO. Op het einde van zijn regime probeerde Franco zijn steeds minder populaire bewind te redden. Onder meer door prins Juan-Carlos als zijn opvolger aan te wijzen. Dat kon omdat de monarchie nooit officieel was afgeschaft. De prins kreeg inderdaad de macht na de dood van de dictator in 1975, maar het pakte anders uit dan voorzien. Spanje werd namelijk snel een democratie in de vorm van een constitutionele monarchie. Tien jaar later sloot het land zich aan bij de EEG.